จัดฟันดามอนคืออะไร เหมาะกับใคร? ต่างจากจัดฟันโลหะทั่วไปอย่างไร

Damon เป็นชื่อของระบบแบร็กเก็ตจัดฟันแบบ Self-ligating ซึ่งมีตัวล็อกหรือกลไกสำหรับยึดลวดอยู่ภายในตัวแบร็กเก็ต

ในการจัดฟันโลหะแบบทั่วไป ลวดจัดฟันมักถูกยึดเข้ากับแบร็กเก็ตด้วยยางรัดขนาดเล็ก ส่วนระบบ Damon จะมีกลไกเปิด–ปิดช่วยยึดลวดไว้กับแบร็กเก็ต

แม้ว่ากลไกจะแตกต่างกัน แต่หลักการพื้นฐานของการจัดฟันยังเหมือนกัน คือ ทันตแพทย์จะใช้เครื่องมือและแรงที่เหมาะสมเพื่อค่อย ๆ เคลื่อนฟันไปยังตำแหน่งที่วางแผนไว้

ดังนั้น Damon จึงไม่ใช่การจัดฟันที่แยกออกจากการจัดฟันแบบติดแน่นทั้งหมด แต่เป็น อีกหนึ่งระบบของเครื่องมือจัดฟันแบบติดแน่น

จัดฟันดามอนต่างจากจัดฟันโลหะทั่วไปอย่างไร?

ความแตกต่างที่เห็นได้ชัดที่สุดคือ วิธีการยึดลวดกับแบร็กเก็ต

จัดฟันโลหะแบบทั่วไปมักใช้ยางหรือวัสดุช่วยรัดลวดไว้กับแบร็กเก็ต ขณะที่ Damon ใช้กลไกล็อกที่อยู่ภายในแบร็กเก็ต

ผู้ที่เลือกจัดฟันดามอนจึงไม่มีการเปลี่ยนสียางรัดลวดในลักษณะเดียวกับการจัดฟันโลหะแบบทั่วไป

แต่สิ่งสำคัญที่ควรเข้าใจคือ ผลการรักษาไม่ได้ขึ้นอยู่กับแบร็กเก็ตเพียงอย่างเดียว

การวินิจฉัยที่ถูกต้อง การวางแผนตำแหน่งฟัน การควบคุมแรง การแก้ไขการสบฟัน รวมถึงความร่วมมือของผู้จัดฟัน ล้วนมีผลต่อผลลัพธ์ของการรักษา

จัดฟันดามอนช่วยแก้ปัญหาอะไรได้บ้าง?

ระบบ Damon สามารถนำมาใช้วางแผนรักษาปัญหาการเรียงตัวของฟันและการสบฟันได้หลายลักษณะ เช่น ฟันซ้อน ฟันเก ฟันห่าง ฟันยื่น หรือฟันขึ้นผิดตำแหน่ง

ในบางเคสอาจมีความผิดปกติของการสบฟันร่วมด้วย ซึ่งทันตแพทย์ต้องประเมินว่าจำเป็นต้องใช้ยางดึง เครื่องมือเสริม หรือวิธีการอื่นร่วมกับการจัดฟันหรือไม่

ผู้ที่มีฟันดูคล้ายกันจากภายนอก อาจไม่ได้ใช้แผนการรักษาเหมือนกัน เพราะยังต้องดูตำแหน่งรากฟัน พื้นที่ในขากรรไกร รูปหน้า และความสัมพันธ์ของขากรรไกรบนกับล่างร่วมด้วย

จัดฟันดามอนเหมาะกับใคร?

การจัดฟันดามอนอาจเป็นหนึ่งในทางเลือกสำหรับวัยรุ่นและผู้ใหญ่ที่ต้องการจัดฟันแบบติดแน่น และได้รับการประเมินแล้วว่าสามารถใช้ Self-ligating Braces กับแผนการรักษาได้อย่างเหมาะสม

อาจเหมาะกับผู้ที่ต้องการเครื่องมือแบบติดแน่น ไม่ต้องคอยถอดและใส่ด้วยตัวเอง และไม่ต้องการใช้ยางรัดลวดแบบเดียวกับการจัดฟันโลหะทั่วไป

อย่างไรก็ตาม ไม่สามารถบอกได้จากอายุหรือความเกของฟันเพียงอย่างเดียวว่าใคร “เหมาะกับ Damon”

ก่อนเริ่มรักษาควรตรวจว่า ระบบนี้สามารถตอบเป้าหมายของการเคลื่อนฟันในเคสนั้นได้หรือไม่ และมีเครื่องมือประเภทอื่นที่เหมาะสมกว่า เช่น จัดฟันโลหะทั่วไปหรือจัดฟันใสหรือไม่

ฟันซ้อนเยอะ จัดฟันดามอนได้ไหม?

สามารถทำได้ในหลายเคส แต่ต้องตรวจระดับความซ้อนของฟันก่อน

ฟันซ้อนสามารถเกิดจากพื้นที่ในขากรรไกรไม่เพียงพอ ขนาดของฟันกับขากรรไกรไม่สัมพันธ์กัน ฟันขึ้นผิดตำแหน่ง หรือมีความผิดปกติของการสบฟันร่วมด้วย

ทันตแพทย์จึงต้องวางแผนว่าจะสร้างพื้นที่สำหรับฟันด้วยวิธีใด เช่น การเคลื่อนฟัน การปรับพื้นที่ระหว่างฟัน การปรับแนวของฟัน หรือการถอนฟันในบางกรณี

ดังนั้น การเลือก Damon ไม่ได้หมายความว่า ฟันซ้อนมากแค่ไหนก็ไม่ต้องถอนฟัน

จัดฟันดามอนไม่ต้องถอนฟันจริงไหม?

ไม่จริงสำหรับทุกคน

การถอนหรือไม่ถอนฟันขึ้นอยู่กับปัญหาของแต่ละคน ไม่ได้ขึ้นอยู่กับชื่อของระบบจัดฟันเพียงอย่างเดียว

ทันตแพทย์จะพิจารณาปริมาณฟันซ้อน พื้นที่ในขากรรไกร ความยื่นของฟันและริมฝีปาก การสบฟัน ตำแหน่งรากฟัน และลักษณะใบหน้า

บางคนสามารถจัด Damon โดยไม่ถอนฟันได้

บางคนจัดฟันโลหะแบบทั่วไปก็ไม่จำเป็นต้องถอนฟัน

ในขณะที่บางเคสที่ใช้ Damon ก็ยังอาจมีข้อบ่งชี้ในการถอนฟันเพื่อสร้างพื้นที่และควบคุมตำแหน่งของฟัน

จึงไม่ควรใช้คำว่า “จัดฟันดามอนไม่ถอนฟัน” เป็นข้อดีแบบเหมารวมสำหรับทุกเคส

จัดฟันดามอนเร็วกว่าจัดฟันทั่วไปไหม?

ไม่สามารถรับประกันได้ว่า Damon จะทำให้การจัดฟันเสร็จเร็วกว่าในทุกคน

ระบบ Self-ligating มีความแตกต่างด้านกลไกของแบร็กเก็ต แต่ระยะเวลาการรักษาขึ้นอยู่กับหลายปัจจัย เช่น ความซับซ้อนของการสบฟัน ปริมาณฟันซ้อน ระยะทางที่ต้องเคลื่อนฟัน และการตอบสนองของร่างกาย

ความร่วมมือของผู้จัดฟันก็มีความสำคัญเช่นกัน

หากทันตแพทย์กำหนดให้ใส่ยางดึง แต่ผู้จัดฟันไม่ได้ใส่ตามคำแนะนำ หรือขาดนัดเป็นเวลานาน ระยะเวลาการรักษาอาจเพิ่มขึ้นได้ ไม่ว่าจะใช้เครื่องมือประเภทใด

ดังนั้น Damon ควรถูกมองว่าเป็น อีกหนึ่งทางเลือกของเครื่องมือจัดฟัน มากกว่าเครื่องมือที่รับประกันว่าฟันจะเรียงเร็วกว่าเสมอ

จัดฟันดามอนเจ็บน้อยกว่าจริงไหม?

ไม่ควรรับประกันว่าเจ็บน้อยกว่าทุกระบบ

เมื่อฟันได้รับแรงเพื่อเคลื่อนตำแหน่ง ผู้จัดฟันสามารถรู้สึกตึง ระบม หรือรู้สึกไม่สบายขณะกัดอาหารได้ โดยเฉพาะช่วงหลังติดเครื่องมือหรือหลังปรับลวด

ระดับความรู้สึกแตกต่างกันในแต่ละบุคคล และยังขึ้นอยู่กับขั้นตอนการรักษา แรงที่ใช้ และความไวของฟันแต่ละคน

จึงไม่ควรใช้คำว่า “Damon ไม่เจ็บ”

คำที่เหมาะสมกว่าคือ “อาจมีอาการตึงหรือระบมชั่วคราวจากการเคลื่อนฟัน โดยความรู้สึกแตกต่างกันในแต่ละบุคคล”