จัดฟันในวัยเด็กมีข้อดีอะไรบ้าง? จำเป็นต้องเริ่มตั้งแต่เด็กไหม

จัดฟันในวัยเด็ก คืออะไร?

การจัดฟันเด็กไม่ได้หมายถึงการติดเหล็กเต็มปากตั้งแต่อายุน้อยเสมอไป

ในเด็กบางรายอาจเป็น การจัดฟันระยะแรก (Early Orthodontic Treatment) เพื่อแก้ปัญหาเฉพาะ เช่น การสบฟันผิดปกติ พื้นที่สำหรับฟันแท้ หรือความสัมพันธ์ของขากรรไกร

เครื่องมือที่ใช้จึงแตกต่างกันตามปัญหา อาจเป็นเครื่องมือถอดได้ เครื่องมือขยายขากรรไกร จัดฟันใส หรือเครื่องมือแบบติดแน่นตามข้อบ่งชี้

1. ช่วยพบปัญหาการสบฟันได้ตั้งแต่เนิ่น ๆ

เด็กบางคนมีความผิดปกติของการสบฟันตั้งแต่ยังมีฟันน้ำนมและฟันแท้ปะปนกัน เช่น

ฟันสบคร่อม ฟันสบเปิด ฟันสบลึก ฟันยื่น หรือขากรรไกรบนและล่างดูไม่สัมพันธ์กัน

การตรวจพบตั้งแต่เนิ่น ๆ ช่วยให้ทันตแพทย์ประเมินได้ว่า ปัญหานั้นควรเริ่มรักษาเลยหรือสามารถรอติดตามได้

ประโยชน์จึงไม่ได้อยู่ที่การ “รีบจัด” แต่อยู่ที่ ไม่พลาดช่วงเวลาที่เหมาะสมของเคสที่ควรรักษาเร็ว

2. สามารถใช้ช่วงการเจริญเติบโตมาช่วยวางแผนได้

เด็กยังมีการเจริญเติบโตของขากรรไกร ซึ่งแตกต่างจากผู้ใหญ่ที่การเติบโตส่วนใหญ่สิ้นสุดแล้ว

ปัญหาบางประเภท เช่น ขากรรไกรบนแคบ หรือความสัมพันธ์ของขากรรไกรบางรูปแบบ อาจสามารถใช้ช่วงการเจริญเติบโตมาประกอบการรักษาได้

อย่างไรก็ตาม ไม่ใช่ความผิดปกติของขากรรไกรทุกประเภทที่จะสามารถแก้ได้ทั้งหมดด้วยการจัดฟันในเด็ก ต้องประเมินชนิดและความรุนแรงเป็นรายบุคคล

3. ช่วยจัดการพื้นที่สำหรับฟันแท้ในบางเคส

ในช่วงฟันผสม เด็กจะมีทั้งฟันน้ำนมและฟันแท้อยู่พร้อมกัน

ทันตแพทย์สามารถประเมินได้ว่า พื้นที่ในขากรรไกรเพียงพอสำหรับฟันแท้ที่กำลังขึ้นหรือไม่

หากมีแนวโน้มว่าพื้นที่ไม่เพียงพอ อาจวางแผนจัดการพื้นที่ในบางกรณี เพื่อช่วยให้ฟันแท้ขึ้นในตำแหน่งที่เหมาะสมมากขึ้น

แต่การรักษาตั้งแต่เด็กไม่ได้รับประกันว่าจะไม่ต้องถอนฟันในอนาคต เพราะเมื่อฟันแท้ขึ้นมากขึ้น ยังต้องประเมินพื้นที่และการสบฟันใหม่อีกครั้ง

4. ช่วยแก้ฟันสบคร่อมบางประเภทได้ในช่วงที่เหมาะสม

ฟันสบคร่อม (Crossbite) เป็นปัญหาที่ควรได้รับการประเมินตั้งแต่เด็ก โดยเฉพาะหากเวลากัดแล้วขากรรไกรต้องเลื่อนไปด้านใดด้านหนึ่ง

บางกรณีเกิดจากตำแหน่งของฟัน ขณะที่บางกรณีเกี่ยวข้องกับความกว้างของขากรรไกร

หากตรวจพบในช่วงที่เด็กยังเจริญเติบโต อาจมีทางเลือกในการรักษาที่เหมาะกับวัยมากขึ้น

5. ช่วยดูแลกรณีฟันหน้ายื่นมาก

เด็กที่มีฟันหน้าบนยื่นมากอาจมีความเสี่ยงต่อการได้รับแรงกระแทกจากอุบัติเหตุ การเล่นกีฬา หรือการล้มได้มากขึ้น

ในเด็กที่มีข้อบ่งชี้ การรักษาบางรูปแบบอาจช่วยลดความยื่นของฟันหน้าได้

แต่ก่อนรักษาต้องตรวจว่า ฟันยื่นเกิดจาก ตำแหน่งฟัน ขากรรไกร หรือทั้งสองอย่างร่วมกัน

6. ช่วยประเมินพฤติกรรมที่กระทบการสบฟัน

พฤติกรรมบางอย่าง เช่น ดูดนิ้วเป็นเวลานาน ดันลิ้น หรือพฤติกรรมในช่องปากบางชนิด อาจมีส่วนต่อการเปลี่ยนแปลงของการสบฟันในเด็กบางคน

เช่น การดูดนิ้วต่อเนื่องอาจสัมพันธ์กับฟันหน้ายื่นหรือฟันสบเปิด

หากตรวจพบเร็ว ผู้ปกครองจะได้รับคำแนะนำเรื่องการปรับพฤติกรรมและติดตามพัฒนาการของฟัน ซึ่งบางกรณีอาจช่วยลดความรุนแรงของปัญหาได้

7. ช่วยเลือกช่วงเวลาจัดฟันได้เหมาะสมกว่า

ข้อดีอีกอย่างของการตรวจตั้งแต่เด็กคือ สามารถติดตามว่า

ฟันน้ำนมหลุดถึงไหน
ฟันแท้ขึ้นแล้วกี่ซี่
พื้นที่เพียงพอหรือไม่
และขากรรไกรกำลังเจริญเติบโตอย่างไร

เด็กบางคนอาจต้องรักษาระยะแรก ส่วนบางคนอาจยังไม่ต้องทำอะไรและรอจนฟันแท้ขึ้นมากขึ้นก่อนเริ่มจัดฟันแบบเต็มรูปแบบ

จึงช่วยลดทั้งการรักษาช้าเกินไปและการเริ่มรักษาเร็วกว่าความจำเป็น