เด็กอายุเท่าไหร่ ถึงเริ่มจัดฟันได้? ควรเริ่มตรวจเมื่อไหร่

ฟันแบบไหนในเด็กที่ควรพามาประเมินจัดฟัน?

1. ฟันยื่นมาก

หากฟันหน้าบนยื่นออกมามาก อาจเกิดจากตำแหน่งของฟัน ความสัมพันธ์ของขากรรไกร หรือทั้งสองอย่างร่วมกัน

เด็กที่มีฟันหน้ายื่นมากยังอาจมีโอกาสได้รับแรงกระแทกบริเวณฟันหน้าได้ง่ายขึ้นจากการเล่นกีฬา การล้ม หรืออุบัติเหตุ

จึงควรได้รับการตรวจว่าความยื่นเกิดจากอะไร และควรเริ่มรักษาในช่วงอายุใด

2. ฟันสบคร่อม

ฟันสบคร่อม (Crossbite) คือฟันบนบางซี่หรือบางบริเวณสบอยู่ด้านในของฟันล่าง

หากเด็กกัดฟันแล้วต้องเลื่อนขากรรไกรไปด้านใดด้านหนึ่งเพื่อให้ฟันสบกัน ควรพามาประเมินโดยไม่จำเป็นต้องรอให้ฟันแท้ขึ้นครบ

เพราะบางกรณีสามารถใช้ช่วงการเจริญเติบโตของเด็กมาประกอบการวางแผนรักษาได้

3. ฟันสบลึกจนฟันล่างกระแทกเหงือก

เด็กบางคนมี ฟันสบลึก (Deep Bite) มากจนฟันหน้าล่างสัมผัสหรือกระแทกบริเวณด้านหลังฟันหน้าบนหรือเนื้อเยื่อใกล้เคียง

หากมีการกระแทกซ้ำ ๆ อาจทำให้เกิดการระคายเคืองหรือบาดเจ็บของเนื้อเยื่อได้

กรณีนี้ควรได้รับการประเมินว่าการสบลึกมีความรุนแรงมากเพียงใด และควรเริ่มแก้ไขเมื่อใด

4. ฟันสบเปิด

หากเวลากัดฟันแล้วฟันหน้าบนกับฟันหน้าล่างไม่สัมผัสกัน อาจเรียกว่า ฟันสบเปิด (Open Bite)

สาเหตุอาจเกี่ยวข้องกับตำแหน่งฟัน การเจริญเติบโตของขากรรไกร หรือพฤติกรรมบางอย่าง เช่น การดูดนิ้วเป็นเวลานาน

การรักษาจึงต้องตรวจหาสาเหตุ ไม่ใช่ดูเพียงช่องว่างระหว่างฟัน

5. ฟันซ้อนมากหรือฟันแท้ขึ้นผิดตำแหน่ง

ช่วงเปลี่ยนฟัน เด็กสามารถมีฟันที่ดูไม่เป็นระเบียบได้ชั่วคราว แต่หากฟันซ้อนมาก ฟันแท้ขึ้นผิดตำแหน่ง หรือพื้นที่สำหรับฟันดูไม่เพียงพอ ควรเข้ารับการตรวจ

ทันตแพทย์จะประเมินว่าควรจัดการพื้นที่ตั้งแต่ตอนนี้ หรือควรรอให้ฟันแท้ขึ้นเพิ่มเติมก่อน

ต้องรอให้ฟันแท้ขึ้นครบก่อนจัดฟันไหม?

ไม่จำเป็นทุกคนค่ะ

หากเด็กมีปัญหาการสบฟันหรือความสัมพันธ์ของขากรรไกรบางประเภท การรอจนฟันแท้ขึ้นครบอาจไม่ใช่ช่วงเวลาที่เหมาะที่สุดเสมอไป

ในทางกลับกัน เด็กที่มีเพียงฟันซ้อนเล็กน้อยและไม่มีปัญหาอื่น อาจยังไม่จำเป็นต้องรีบรักษา

ดังนั้นคำตอบว่า “ต้องรอหรือไม่” ขึ้นอยู่กับว่า เด็กมีปัญหาอะไร

การตรวจก่อนฟันแท้ขึ้นครบช่วยให้ทันตแพทย์สามารถวางแผนและติดตามได้ว่า ควรเริ่มรักษาในช่วงใดจึงเหมาะสมที่สุด

ช่วงอายุ 11–14 ปี เหมาะกับจัดฟันไหม?

ช่วงประมาณ 11–14 ปี เป็นช่วงที่เด็กจำนวนมากมีฟันแท้ขึ้นเกือบครบแล้ว และยังอยู่ในวัยที่ขากรรไกรมีการเจริญเติบโต

จึงเป็นช่วงที่เด็กหลายคนสามารถเริ่มจัดฟันแบบเต็มรูปแบบได้

แต่ไม่ควรเรียกว่าเป็น “ช่วงที่ดีที่สุด” สำหรับเด็กทุกคน เพราะพัฒนาการของฟันและขากรรไกรแตกต่างกัน

เด็กบางคนควรเริ่มก่อนช่วงนี้ ขณะที่บางคนอาจเหมาะกับการเริ่มช้ากว่า

จัดฟันตอนเด็กมีข้อดีอย่างไร?

ข้อดีสำคัญคือสามารถประเมินและรักษาปัญหาบางประเภทในช่วงที่เด็กยังเจริญเติบโต

ในบางกรณีอาจช่วยจัดการเรื่องพื้นที่สำหรับฟันแท้ ปรับการสบฟันบางลักษณะ หรือใช้ช่วงการเจริญเติบโตของขากรรไกรมาประกอบการรักษา

นอกจากนี้ยังช่วยให้สามารถติดตามพัฒนาการของฟันแท้ได้ต่อเนื่อง

แต่ไม่ได้หมายความว่า จัดฟันตอนเด็กจะง่ายกว่า เร็วกว่า หรือไม่ต้องถอนฟันเสมอไป

ผลและความซับซ้อนขึ้นอยู่กับปัญหาของเด็กแต่ละคน

จัดฟันเด็กแล้ว โตขึ้นต้องจัดอีกไหม?

การรักษาช่วงเด็กบางครั้งเป็น การรักษาระยะแรก ที่มีเป้าหมายแก้ปัญหาเฉพาะ เช่น การสบคร่อม พื้นที่สำหรับฟันแท้ หรือปัญหาที่ควรจัดการระหว่างการเจริญเติบโต

เมื่อฟันแท้ขึ้นมากขึ้น อาจต้องมีการจัดฟันระยะที่สอง เพื่อเรียงฟันทั้งหมดและปรับรายละเอียดของการสบฟัน

ก่อนเริ่มรักษา ผู้ปกครองจึงควรเข้าใจว่าเครื่องมือที่ใช้ในช่วงแรกมีเป้าหมายอะไร และมีโอกาสต้องรักษาต่อในอนาคตหรือไม่

ถ้าลูกยังไม่มีอาการปวด จำเป็นต้องตรวจจัดฟันไหม? ปัญหาการสบฟันส่วนใหญ่ไม่ได้ทำให้ปวดตั้งแต่แรก

เด็กอาจมีฟันสบคร่อม ฟันสบลึก ฟันยื่น หรือพื้นที่ไม่เพียงพอโดยไม่มีอาการเจ็บเลย

ดังนั้นไม่จำเป็นต้องรอให้ลูกปวดก่อนจึงค่อยมาตรวจ

หากผู้ปกครองเห็นความผิดปกติของการเรียงตัวหรือการสบฟัน สามารถพามาประเมินได้

การตรวจเร็วอาจพบว่า “ยังไม่ต้องรักษา” ก็ได้ ซึ่งช่วยให้รู้ว่าควรติดตามช่วงเวลาใดต่อไป