จัดฟันในวัยเด็ก ควรเลือกแบบไหนดี โคราช? เปรียบเทียบเครื่องมือแต่ละแบบก่อนตัดสินใจ

จัดฟันในวัยเด็ก คืออะไร?

การจัดฟันในวัยเด็ก คือการประเมินและรักษาปัญหาการเรียงตัวของฟันหรือการสบฟันในช่วงที่เด็กยังมีการเจริญเติบโต

เด็กบางคนอาจเริ่มรักษาตั้งแต่ช่วงที่ยังมีทั้งฟันน้ำนมและฟันแท้ หรือที่เรียกว่า ช่วงฟันผสม

เป้าหมายของการรักษาในช่วงนี้อาจเป็นการแก้ปัญหาเฉพาะ เช่น

1. ฟันสบคร่อม
2. ฟันสบเปิด
3. ฟันยื่นมาก
4. ฟันซ้อนหรือพื้นที่สำหรับฟันแท้ไม่เพียงพอ
5. ความสัมพันธ์ของขากรรไกรบางประเภท

การจัดฟันในวัยเด็กจึงไม่ได้หมายความว่าเด็กทุกคนต้องติดเครื่องมือเต็มปากตั้งแต่อายุน้อย

เด็กควรเริ่มประเมินจัดฟันตอนอายุเท่าไหร่?

โดยทั่วไปสามารถเริ่ม ประเมินด้านการจัดฟันได้ประมาณอายุ 7 ปี

ช่วงนี้ฟันแท้บางซี่เริ่มขึ้นแล้ว ทำให้สามารถดูแนวโน้มของการเรียงตัว พื้นที่สำหรับฟันแท้ การสบฟัน และพัฒนาการของขากรรไกรได้มากขึ้น

แต่ต้องแยกให้ชัดว่า

“เริ่มตรวจประมาณ 7 ปี” ไม่ได้หมายความว่า “ต้องเริ่มจัดฟันตอน 7 ปี”

เด็กบางคนอาจเหมาะกับการรักษาตั้งแต่ช่วงประมาณ 7–9 ปี ขณะที่บางคนควรติดตามไปก่อน และเริ่มจัดฟันแบบเต็มรูปแบบเมื่อฟันแท้ขึ้นมากขึ้น

จัดฟันในวัยเด็ก ควรเลือกแบบไหนดี?

เครื่องมือแต่ละประเภทมีวัตถุประสงค์และข้อจำกัดแตกต่างกัน การเลือกจึงต้องเริ่มจากการตรวจว่าลูกมีปัญหาอะไร

1. เครื่องมือจัดฟันแบบถอดได้

เครื่องมือแบบถอดได้สามารถถอดเข้า–ออกได้ตามคำแนะนำของทันตแพทย์

อาจใช้เพื่อแก้ปัญหาบางประเภทในเด็ก เช่น การเคลื่อนฟันเฉพาะตำแหน่ง การปรับการสบฟันบางลักษณะ หรือใช้เป็นส่วนหนึ่งของแผนการรักษาในช่วงที่เด็กยังเจริญเติบโต

จุดเด่น

สามารถถอดออกเพื่อทำความสะอาดช่องปากได้ จึงช่วยให้เด็กดูแลฟันได้สะดวกกว่าการมีเครื่องมือติดแน่นในบางกรณี

แต่ข้อสำคัญคือ ต้องอาศัยความร่วมมือของเด็กอย่างมาก

หากเด็กไม่ใส่เครื่องมือตามเวลาที่กำหนด ผลการรักษาอาจไม่เป็นไปตามแผน

จึงเหมาะกับเด็กที่สามารถทำตามคำแนะนำและมีผู้ปกครองช่วยดูแล

2. เครื่องมือขยายขากรรไกร

เด็กบางคนมีขากรรไกรบนแคบหรือมีการสบคร่อมบางประเภท ทันตแพทย์อาจพิจารณาใช้ เครื่องมือขยายขากรรไกร ตามข้อบ่งชี้

การรักษาประเภทนี้อาจได้ประโยชน์จากช่วงที่เด็กยังอยู่ในวัยเจริญเติบโต

แต่ไม่ใช่เด็กที่มีฟันซ้อนทุกคนจะต้องขยายขากรรไกร

ทันตแพทย์ต้องประเมินทั้ง ความกว้างของขากรรไกร การสบฟัน พื้นที่ และโครงสร้างกระดูก ก่อนเลือกใช้เครื่องมือ

จึงไม่ควรใช้เครื่องมือขยายเพียงเพราะต้องการสร้างพื้นที่หรือหลีกเลี่ยงการถอนฟันโดยไม่ประเมินข้อจำกัดของกระดูกและเหงือก

3. จัดฟันโลหะในเด็ก

จัดฟันโลหะ (Metal Braces) เป็นเครื่องมือแบบติดแน่นที่สามารถใช้รักษาปัญหาการเรียงตัวของฟันและการสบฟันได้หลายประเภท

เช่น ฟันซ้อน ฟันเก ฟันห่าง ฟันยื่น หรือการสบฟันผิดปกติบางลักษณะ

เครื่องมือจะติดอยู่บนฟันตลอดเวลา และทันตแพทย์จะปรับลวดตามแผนการรักษาเป็นระยะ

ข้อดีของจัดฟันโลหะในเด็ก

เหมาะกับเด็กที่ไม่อยากกังวลเรื่องการถอดหรือใส่เครื่องมือเอง เพราะเป็นเครื่องมือแบบติดแน่น

ทันตแพทย์สามารถควบคุมการเคลื่อนฟันได้หลายรูปแบบ และเด็กสามารถเลือกสียางจัดฟันได้ตามความชอบ

อย่างไรก็ตาม การมีแบร็กเก็ตและลวดอยู่บนฟันทำให้ต้องใส่ใจเรื่อง การแปรงฟันและการทำความสะอาดรอบเครื่องมือ มากขึ้น

4. จัดฟันใสในวัยเด็ก

เด็กบางรายสามารถใช้ เครื่องมือจัดฟันใส (Clear Aligners) ได้ หากปัญหาเหมาะสมและเด็กสามารถให้ความร่วมมือในการใส่เครื่องมือ

จุดเด่นคือเครื่องมือมีความใส ถอดได้ขณะรับประทานอาหาร และสามารถถอดเพื่อแปรงฟันได้

ในเด็กบางรายสามารถใช้เพื่อแก้ปัญหา เช่น ฟันซ้อน ฟันห่าง ฟันยื่น ฟันสบลึก หรือฟันสบเปิดบางประเภท

แต่จัดฟันใสไม่ได้หมายความว่าจะรักษาปัญหาในเด็กได้ทุกแบบ

เด็กที่มีความผิดปกติของโครงสร้างขากรรไกรบางประเภท หรือปัญหาที่ต้องใช้เครื่องมือเฉพาะ อาจต้องใช้แนวทางอื่นร่วมด้วย

อีกปัจจัยสำคัญคือเด็กต้องใส่เครื่องมือตามเวลาที่ทันตแพทย์กำหนด หากถอดบ่อยหรือใส่ไม่สม่ำเสมอ การเคลื่อนฟันอาจไม่เป็นไปตามแผน