ฟันแบบไหนควรจัดฟัน? เช็ก 8 ลักษณะที่ควรแก้ไขก่อนส่งผลต่อการสบฟัน

ประเมินด้านการจัดฟัน

1. ฟันซ้อน ฟันเก

ฟันซ้อนหรือฟันเก เกิดเมื่อพื้นที่ในขากรรไกรไม่สัมพันธ์กับขนาดหรือตำแหน่งของฟัน ทำให้ฟันบางซี่ขึ้นเบียด หมุน หรือซ้อนกัน

นอกจากเรื่องความสวยงามแล้ว ฟันที่ซ้อนกันมากอาจทำให้ทำความสะอาดบางบริเวณได้ยากขึ้น

การรักษาไม่ได้หมายความว่าจะต้องถอนฟันทุกคน ทันตแพทย์ต้องประเมินปริมาณพื้นที่ การยื่นของฟัน การสบฟัน และรูปหน้าก่อนวางแผน

2. ฟันห่าง

ฟันห่างคือการมีช่องว่างระหว่างฟันมากกว่าปกติ สามารถเกิดได้จากหลายสาเหตุ เช่น ขนาดฟันเล็กเมื่อเทียบกับขากรรไกร ฟันบางซี่หายไปแต่กำเนิด หรือการเรียงตัวของฟัน

ช่องฟันห่างบางแบบสามารถรักษาด้วยการจัดฟันเพื่อเคลื่อนฟันเข้าหากัน

แต่ไม่ใช่ฟันห่างทุกเคสจะต้องจัดฟัน บางกรณีอาจมีทางเลือกด้านการบูรณะ เช่น Composite หรือ Veneer ขึ้นอยู่กับขนาดช่องว่างและสภาพฟัน

3. ฟันยื่น

ฟันหน้าบนที่ยื่นออกมามากอาจส่งผลต่อรูปแบบการสบฟัน ริมฝีปาก และความมั่นใจในการยิ้ม

สาเหตุอาจมาจากตำแหน่งของฟัน ความสัมพันธ์ของขากรรไกร หรือทั้งสองอย่างร่วมกัน

การจัดฟันสามารถเคลื่อนตำแหน่งฟันได้ แต่ถ้าความผิดปกติหลักเกิดจากโครงสร้างขากรรไกร โดยเฉพาะในผู้ใหญ่ อาจมีข้อจำกัดและต้องประเมินแนวทางอื่นร่วมด้วยในบางราย

4. ฟันสบลึก

ฟันสบลึก (Deep Bite) คือภาวะที่ฟันหน้าบนครอบฟันหน้าล่างในแนวดิ่งมากกว่าปกติ

บางคนอาจไม่มีอาการ แต่ถ้ารุนแรง ฟันล่างอาจสัมผัสหรือกระแทกบริเวณด้านหลังฟันบนหรือเหงือก ทำให้เกิดการสึกหรือระคายเคืองได้

ทันตแพทย์จะประเมินว่าความลึกของการสบฟันส่งผลต่อฟันและเนื้อเยื่อมากน้อยเพียงใด ก่อนพิจารณาว่าควรแก้ไขหรือไม่

5. ฟันสบเปิด

ฟันสบเปิด (Open Bite) คือเมื่อกัดฟันหลังเข้าหากันแล้ว ฟันบางบริเวณยังไม่สัมผัสกัน โดยมักพบได้บริเวณฟันหน้า

ผู้ที่มีฟันสบเปิดอาจมีปัญหากัดอาหารบางชนิด หรือมีลักษณะการสบฟันที่ผิดปกติ

สาเหตุมีได้หลายอย่าง เช่น ตำแหน่งของฟัน รูปแบบการเจริญเติบโตของขากรรไกร หรือพฤติกรรมในวัยเด็ก เช่น ดูดนิ้วเป็นเวลานาน

การรักษาจึงต้องดูสาเหตุ ไม่ใช่แก้เฉพาะช่องว่างที่เห็น

6. ฟันสบคร่อม

ฟันสบคร่อม (Crossbite) เกิดเมื่อฟันบนบางซี่หรือบางบริเวณสบอยู่ด้านในของฟันล่าง แทนที่จะอยู่ด้านนอกตามปกติ

สามารถเกิดได้ทั้งฟันหน้าและฟันหลัง และอาจเกิดจากตำแหน่งฟันหรือโครงสร้างขากรรไกร

ในเด็กบางราย หากมีการสบคร่อมร่วมกับการเบี่ยงของขากรรไกรขณะกัด ควรได้รับการประเมินตั้งแต่ยังอยู่ในช่วงเจริญเติบโต

7. ฟันล่างยื่นหรือฟันหน้าล่างคร่อมฟันบน

ลักษณะที่ฟันหน้าล่างยื่นออกมาด้านหน้าฟันบน อาจเกิดจากตำแหน่งของฟัน หรือความสัมพันธ์ของขากรรไกรบนและล่าง

ในเด็กบางเคส การตรวจเร็วมีประโยชน์เพราะยังสามารถติดตามการเจริญเติบโตของขากรรไกรได้

ส่วนในผู้ใหญ่ หากมีความผิดปกติของโครงสร้างขากรรไกรมาก การจัดฟันเพียงอย่างเดียวอาจไม่สามารถแก้ปัญหาโครงกระดูกทั้งหมดได้

8. ฟันหรือแนวกึ่งกลางเบี้ยว การสบฟันไม่สมดุล

หากฟันบนและฟันล่างมีแนวกึ่งกลางไม่ตรงกันอย่างชัดเจน หรือกัดแล้วรู้สึกว่าขากรรไกรต้องเลื่อนไปด้านใดด้านหนึ่ง อาจมีความผิดปกติของการเรียงฟันหรือการสบฟันร่วมด้วย

บางกรณีเป็นเพียงตำแหน่งฟัน ขณะที่บางรายอาจเกี่ยวข้องกับความไม่สมมาตรของขากรรไกร

จึงควรตรวจหาสาเหตุก่อนว่าปัญหาอยู่ที่ฟัน การสบฟัน หรือโครงสร้างขากรรไกร

มี 1 ใน 8 ลักษณะนี้ ต้องจัดฟันทันทีไหม?

ไม่จำเป็นทุกคนค่ะ

การมีฟันซ้อน ฟันห่าง หรือการสบฟันผิดปกติไม่ได้หมายความว่าจะต้องติดเครื่องมือทันทีเสมอไป

ทันตแพทย์ต้องประเมินเพิ่มเติม เช่น ความรุนแรงของปัญหา สุขภาพเหงือกและกระดูกรอบฟัน อายุ การเจริญเติบโตของขากรรไกร และความต้องการของผู้รับบริการ บางคนอาจเพียงติดตาม บางคนเหมาะกับการจัดฟัน บางรายอาจต้องรักษาสุขภาพฟันและเหงือกก่อนเริ่มจัดฟัน

และบางเคสอาจต้องใช้การรักษาวิธีอื่นร่วมด้วย

ฟันดูตรงแล้ว ยังจำเป็นต้องจัดฟันได้ไหม?

เป็นไปได้ค่ะ เพราะความสวยของฟันที่มองจากด้านหน้าไม่สามารถบอกการสบฟันทั้งหมดได้

บางคนฟันหน้าดูเรียงตรง แต่เมื่อกัดอาจมี ฟันสบลึก ฟันสบคร่อม หรือความสัมพันธ์ของฟันบนกับฟันล่างที่ผิดปกติ

ดังนั้นการประเมินจัดฟันจะดูมากกว่าความเรียงสวยของฟัน โดยต้องตรวจการสบฟัน ตำแหน่งรากฟัน และความสัมพันธ์ของขากรรไกรร่วมด้วย

ก่อนจัดฟันต้องตรวจอะไรบ้าง?

ก่อนเริ่มจัดฟัน ทันตแพทย์จะตรวจสุขภาพช่องปากและประเมินปัญหาการสบฟันอย่างละเอียด

อาจมีการใช้ ภาพถ่าย ภาพรังสี และ Digital Scan หรือแบบจำลองฟัน ตามความเหมาะสม เพื่อช่วยดูตำแหน่งฟัน รากฟัน พื้นที่ในขากรรไกร และวางแผนการรักษา

หากมีฟันผุ เหงือกอักเสบ หรือโรคปริทันต์ อาจต้องดูแลปัญหาเหล่านี้ก่อนเริ่มเคลื่อนฟัน